معرفي گياهان مقاوم به خشكي مناسب فضاي سبز

معرفي گياهان مقاوم به خشكي مناسب فضاي سبز
مسلماً براي تعيين گونه هاي گياهي براي كشت در فضاي سبز هر منطقه متناسب با تمام شرايط ميكروكليمائي و زراعي آن منطقه و با توجه به مقاومت گياهان نسبت به عوامل نامساعد تصميم گيري مي شود و با توجه به تنوع شرايط زراعي و به خصوص كيفيت و كميت آب و خاك در مناطق مختلف شهر و استان اصفهان اين مقوله بايد لحاظ شود در سال هاي گذشته توسط مراكز تحقيقاتي وابسته به وزارت كشاورزي و منابع طبيعي و همچنين دانشگاههاي كشور در خصوص گونه هاي گياهي زينتي تحقيقات منسجم و كافي نشده است و سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان از اواخر دهه هفتاد تاكنون نسبت به اجراي مهمترين طرح هاي تحقيقاتي مرتبط با مسائل فضاي سبز اقدام نموده است و نتايج قابل قبولي كسب نموده است ولي درختان با توجه به سن آنها احتياج به تحقيقات در زمان هاي بيشتري دارند.
عليهذا با توجه به تجارب كارشناسان و نتايج مطالعات و تحقيقاتي كه تاكنون به دست آمده است در خصوص معرفي گياهان مقاوم و يا نسبتاً مقاوم به خشكي طبق ليست ذيل تقسيم بندي مي شود.
-1 چمن هاي مقاوم به خشكي
-2 درختان مقاوم يا نسبتاً مقاوم به خشكي
-3 درختچه ها و پيچ هاي زينتي مقاوم يا نسبتا مقاوم به خشكي
-4 گلها و گياهان زينتي مقاوم به خشكي
شايان ذكر است از كشت چمن هاي با نياز آبي زياد تحت عناوين چمن لوليوم، اسپرت، چهارتخم و تمام بذور چمن هاي وارداتي از اروپا و همچنين كشت غالب درختان انواع بيد، صنوبر، سپيدار بايد جدا جلوگيري نمود.
چمن هاي مقاوم به كم آبي
از ديرباز بذور چمن هاي مورد نياز فضاهاي سبز كشور و به تبع فضاهاي سبز شهر اصفهان توسط شركت هاي وارد كننده از كشورهاي اروپائي تأمين مي شده و ارقام چمن هاي تعيين شده و محل توليد بذور اينگونه چمن ها مناسب شرايط مناطق مركزي ايران نبوده و اكثرا نياز آبي آنها زياد بوده است و در فصول زراعي يك روز در ميان و در فصول گرم هر روز نياز به آبياري دارند و به طور متوسط در هر دور آبياري براي هر متر مربع چمن 15 ليتر آب مورد احتياج است بنابراين در هر هكتار براي هر بار آبياري 150 متر مكعب آب نياز داريم لذا سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان از چند سال پيش در پي مطالعات و تحقيقات گسترده ارقامي از چمن هاي سردسيري و گرمسيري را شناسائي، اصلاح و به توليد انبوه رسانده كه نياز آبي آنها نسبت به چمن هاي رايج (تحت عناوين چهارتخم، سه تخم، اسپرت و...) 4 تا 10 برابر كمتر مي باشد.
از چمن هاي سردسيري ارقام فستوكا آرانديناسه براي مكان هاي آفتابي و فستوكاروبرا براي مكان هاي سايه آفتاب و از چمن هاي گرمسيري ارقامي از چمن هاي ژاپني و چمن هاي آفريقايي توصيه مي شوند كه هم اكنون در ايستگاه شماره يك تحقيقات ي سازما ن پاركها به توليد انبوه رسيده ان دو آماده فروش مي باشند بنابراين دستورالعمل اكيد عدم استفاده از بذور چمن هاي وارداتي و به جاي آن طبق يك طراحي صحيح استفاده از چمن هاي مقاوم سردسيري و گرمسيري و تلفيقي از بوته ها و درختان و درختچه هاي مقاوم به كم آبي در عرصه هاي فضاهاي سبز به كار روند.
در طي سال هاي گذشته با توجه به تجارب كارشناسان و نتايج بعضي از طرح هاي تحقيقاتي بعضي از گونه هاي درختان و درختچه ها و گل هاي زينتي نسبت به موارد مشابه نياز آبي آنها كمتر و به خشكي مقاوم تر  مي باشند .البته با توجه به اينكه شرايط بسترهاي كشت در نقاط مختلف شهر واستان اصفهان متفاوت است با توجه به كيفيت و كميت آب و خاك هر منطقه نوع گونه گياهي انتخاب شده براي مناطق مختلف شهر اصفهان نيز متفاوت مي باشد.
ولي به طور كلي با توجه به تحقيقاتي كه تاكنون انجام شده گونه هاي گياهي ذيل براي استفاده در شهر اصفهان توصيه مي شوند.
 
 
 
 
 
 
 
 
ليست درختان زينتي مقاوم يا نسبتاً مقاوم به خشكي مناسب فضاي سبز درون شهري يا برون شهري اصفهان با رعايت محدوديت هاي شوري خاك و آب هر منطقه
 
ردیف نام درخت   ردیف نام درخت
1 کاج تهران   21 لیلکی
2 کاج مشهدی   22 داغداغان
3 کاج بادامی   23 افرا کوهی (کیکم)
4 کاج بروسیا   24 گونه ای افرا مقاوم به خشکی
Ace mospessulanum
5 سرو نقره ای   25 گونه ای نارون نسبتاً مقاوم به خشکی
Ulmus panifolia
6 سرو شیراز   26 ارغوان
7 انواع سرو خزنده   27 گز شاهی
8 سرو کوهی  (ارس)   28 بنه (پسته وحشی)
9 سرو خمره ای (نوش)   29 بلوط غرب
10 بلوط دائم سبز   30 انواع بادام کوهی
11 برگ بو   31 زالزالک
12 زیتون تلخ   32 ارجن
13 سوفورا   33 گلابی وحشی
14 سنجد تلخ   34 خنجک (کلخونگ)
15 سروسابینا   35 زیتون (ارقام مقاوم به سرما)
16 توت نرک   36 سنجد
17 توت برگ زینتی   37 سماق کوهی
18 زبان گنجشک   38 عرعر
19 اله آگنوس   39 اقاقیا
20 باران طلایی   40 درخت شن
Lonicera sp
 
 

 
نام برخی گونه های درختی و درختچه ای مقاوم به خشکی به همراه پیشنهاد محل کاشت آنها
 
ردیف نام محل کاشت
1 زبان گنجشک کلیه شهرستانها
2 کاج تهران کلیه شهرستانها
3 ارغوان کلیه شهرستانها
4 سرو خمره ای کلیه شهرستانها
5 عرعر کلیه شهرستانها
6 بادامک در ارتفاع کمتر از 2000 متر از سطح دریا
7 کاج سیاه در مناطق ییلاقی (سردسیر)
8 سرو نقره ای در مناطق قشلاقی (گرمسیر)
9 داغداغان در مناطق ییلاقی و معتدل
10 کاج توپی کلیه شهرستانها
11 کاج بروسیا کلیه شهرستانها
12 سنجد کلیه شهرستانها
13 زیتون تلخ کلیه شهرستانها
14 ارژن مناطق ییلاقی
15 پیرکانتا کلیه شهرستانها
16 زرشک کلیه شهرستانها
17 زالزالک کلیه شهرستانها
18 راناس مناطق ییلاقی
19 کیکم مناطق ییلاقی
20 بنه کلیه شهرستانها
21 سیاه تنگرس مناطق ییلاقی
22 شن مناطق ییلاقی
23 ارس مناطق ییلاقی
24 بادام آمارا مناطق ییلاقی
 
 
 
 
زبان گنجشك
- نام فارسي: زبان گنجشک (ون)
- نامهاي محلي: وان، ون، وند، ونو، تلك، تلكوچي
- رويشگاه و مشخصات درخت
اين درخت بومي جنگلهاي شمال مي باشد و انتشار آن در سرتاسر جنگلهاي شمال از آستارا تا گليداغي مي باشد و نوعي از اين درخت در ساير مناطق به صورت طبيعي و يا دست كاشت وجود دارد. ارتفاع اين درخت به 30 متر و قطر آن به 70 سانتيمتر مي رسد.
- زمان گلدهي: اسفند- فروردين
- زمان رسيدن بذر: شهريور- مهر
- تعداد بذر در كيلوگرم: 11 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور، مهر، اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله
درختي خزان كننده، متوسط و بومي نواحي معتدله و شبه حاره نيمكره شمالي ميباشد. در نزديكي نهرها و آبراهه هاي دائمي بر روي خاكهاي مختلف رشد ميكند. ميوه سامارا آن بايد به محض رسيدن جمع شده و فورا كاشته شود یا لایه بندی گردد . اين درخت به منظور كاشت د ر حاشيه خيابانها يا كانالهاي آب به دليل رشد سريع و چوب مرغوب آن ارزشمند است .ديگر گونه هاي زبانگنجشك بومي بخشهايي از خاور نزديك نيازهاي رويشگاهي مشابهي دارند. در گونه دیگر زبانگنجشک رویشگاه آن در مناطقی غیر از شمال کشور می باشد.
 
كاج تهران
- نام فارسي: كاج تهران- كاج ايراني
- نامهاي محلي: كاج تهران، كاج معمولي، كاج خواف
- رويشگاه و مشخصات درخت
اين درخت بومي دشت الدار گرجستان است و از سال 1339 به ايران وارد شده است و به تدريج در نقاط مختلف كشور خصوصا مناطق مركزي ايران كشت گرديده و سازگاري خوبي از خود نشان داده است و به همين علت به آن كاج ايراني مي گويند. ارتفاع اين درخت 30 متر و قطر تنه آن به 70 سانتيمتر ميرسد.
- زمان گلدهي: فروردين
- زمان رسيدن بذر: شهريور- مهر
- تعداد بذر در كيلوگرم: 17 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني- گلداني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله و دوساله
بارندگی در رویشگاه آن 350-250 میلیمتر است. گونه ای کم نیاز، قادر به رویش در خاکهای آهکی و حتی کمی شور اما خاکهای باتلاقی را نمی پسندد. به خشکی، سرما و گرما مقاوم است. به طوری که گرمای 65 و سرمای 26- درجه سانتیگراد را تحمل می کند. در 10-8 سالگی شروع به زاد آوری می کند و میوه های آن همچون میوه دیگر کاجها پس از دو سال از زمان لقاح می رسد. برای تهیه بذر معمولاً مخروطها را در معرض آفتاب قرار می دهند. در هر کیلوگرم بذر این کاج 27-19 هزار دانه وجود دارد و قوه نامیه آنها حدود 96-78 درصد است. توصیه می شود در مناظقی که بارندگی سالانه آنها کمتر از 500-400 میلمیتر است. علاوه بر آبیاری پس از کاشت نهال در تابستان اول 4 تا 5 بار و در سال دوم 1 تا 2بار آبیاری شود. از چوب آن می توان در نجاری، فیبرسازی، مقواسازی ، جعبه سازی، قالب بتون، نئوپان سازی و غیره استفاده کرد اما برای کاغذ سازی زیاد مناسب نیست. کاج الدار به اندازه سایر کاجهای مدیترانه ای در جهان شناخته شده نیست و فقط معدودی از آن را برای جنگلداری در مناطق خشک استفاده نموده اند. این گونه برای جنگل داری در ایران با توجه به توان خارق العاده در تحمل گرما و سرما بسیار با ارزش است.
 
ارغوان
درختي خزان كننده و كوچك تا متوسط به ارتفاع 9 متر است. بومي مناطق شرق مديترانه بوده به همراه ديگر پهن برگان در مناطقي كه باران 600 ميليمتر وجود دارد رشد مي كند. نيامها از درخت سرچين ميشوند و در هر كيلوگرم30000 تا 60000 بذر وجود دارد. بذرها بايد خراش دهي شده و 20 تا 30 دقيقه در اسيد سولفوريك غليظ خيسانده شود و به مدت 60 روز در شن مرطوب و دماي 75 درجه سانتيگراد لايه بندي شوند. داراي قوه ناميه بيش از 70 درصد است. مي توان بذرها را براي چند ماه در شرايط اتاق و براي دوره هاي طولاني تر به طور بسته بندي شده در خشكي و سرما حفظ كرد. اين گونه به فراواني به صورت زينتي در حاشيه خيابانها به خاطر گلهاي انبوه آن كه در اوايل بهار قبل از برگها شكوفا مي شوند كاشته شده است. چوب آن در خراطي و سوخت مصرف دارد.
 
سرو خمره اي
- نام فارسي: سرو خمره اي- نوش
- نامهاي محلي: سور، نوش، سرو خمره اي، سرو تبري، سرو باد بزني
- رويشگاه و مشخصات درخت
سر و خمره اي درختي است كه موطن اصلي آ نرا آسياي معتدل و در چين نامبرده اند . در ايران نيز در استان گلستان در منطقه سور كش در دره علي آباد كتول به صورت طبيعي وجود دارد. تك درخت قديمي آن در حيدر آباد كرج و سبزوار وجود دارد كه سن آن هم زمان با ظهور سلام تخمين زده شده است.
- زمان گلدهي: دي- بهمن
- زمان رسيدن بذر: شهريور
- تعداد بذر در كيلوگرم: 55 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني و گلداني
- نحوه تكثير: بذر و قلمه
- زمان كاشت بذر: شهريور- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: دو و سه ساله
داراي دو واريته خمره اي و تبري مي باشد كه نوع خمره اي آن داراي شاخه هاي بسته و تاجي مخروطي است و نوع تبري آن داراي شاخه هاي باز مي باشد. درختي است مقاوم نسبت به خشكي و ك م آبي و نسبت به مواد غذايي كم نياز مي باشد. در اكثر خاك ها رشد مي كند. حتي در مناطق سنگلاخي، نسبت به نوسانات درجه حرارت مقاوم بوده بطوري كه حداكثر درجه حرارت مطلق تا 50 درجه و حداقل درجه حرارت مطلق تا 30-  درجه سانتيگراد را بخوبي تحمل مي كند. در زمستان ها تغيير رنگ داد ه و به رنگ قرمز در مي آيد كه منظره زيبائي به درخت مي دهد. اين درختچه مخصوصا نوع خمره اي آن بخاطر تاج زيبايش بعنوان گونه زينتي در پارك ها كاشته مي شود.
 
 
عرعر
- نام فارسي: عرعر
- نامهاي محلي: در سراسر كشور عرعر ناميده مي شود.
- رويشگاه و مشخصات درخت
موطن اصلي اين درخت از چين و ژاپن است و از سالهاي قديم به ايران وارد شده است و در مناطق استپي و شمال كشور كاشته شده است. ارتفاع اين درخت به 15 متر و قطر تنه آن به 60 سانتيمتر ميرسد.
- زمان گلدهي: ارديبهشت
- زمان رسيدن بذر: مهرماه
- تعداد بذر در كيلوگرم: 38 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: بهمن- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله و دوساله
در خاك هايي متنوع از ماسه اي گرفته تا رسي سبك و همچنين خاكهاي فرسايش يافته مي تواند رشد كند. در مناطق معتدل تا نيمه حاره اي با بارندگي 350 تا 600 ميليمتر و هشت ماه خشك سال رشد مي كند. با اينكه نسبت به آب و هواي خشك و يخبندان مقاوم است، در سرماي شديد از بين ميرود. بسيار سريع الرشد است و تاج گسترده اي دارد. به طوريكه تا 25 سالگي تا ارتفاع 15 متر ميرسد. تنه افراشته اي دارد كه در حدود 10 تا 12 متر ميباشد. توسط حشرات آزار نميبيند. از طريق بذر و قلمه ريشه به راحتي توليد مثل ميكند. از طريق ريشه جوش هم تكثير ميشود. گل ها در اوايل بهار شكفته مي شوند و ميوه ها در پائيز ميرسند و تا زمستان ميمانند. بعد از جمع آوري سامارهاي آن ميتوان مقداري از آنها را در معرض هوا خشك كرد و كاشت. هر كيلوگرم آن 27000 عدد بذر است و درصد جوانه زني بذرهاي لايه بندي شده 40 تا 90 درصد است. بذرها ميتوانند به صورت خشك در جاي سرد تا دو سال انبار و پو شانده شوند بدون اينكه قوه ناميه خود را از دست دهند. در نهالستان، بذرها به صورت رديفي كشت مي شوند و پس از 8 تا 10 ماه به صورت نهالهاي ريشه لخت آماده جنگلكاري ميباشند. اين درخت براي مصارف تزئيني كشت مي شود و همچنين براي حفاظت خاك مفيد است و مخصوصا روي شيبهاي فرسايش يافته وجود دارد. يعني مكانهايي كه در آنها به سرعت به وسيله ريشه جوشهايش گسترش مي يابد. چوب اين گياه براي ساختن سلولز بسيار مناسب است. نبايد در كنار جاده ها كاشته شود، چون ريشه جوشها، به زمينهاي اطراف هجوم ميبرند. اين گياه به خيلي از قسمتهاي جهان برده شده و به خشكترين مناطق جهان هم معرفي شده است. به خاطر بوي بدي كه از گلهاي نر اين گياه متصاعد مي شود، فقط گلهاي ماده آن براي مناطق تفريحي و آسايشي
كشت مي شوند.
 
بادامك
دامنه انتشار اين گونه وسيع و در نواحي استپي و ارتفاعات نيمه خشك و خشك كشور بصورت طبيعي وجود دارد. پراكنش اين گونه از ارتفاعا ت 600 متر تا 2000 متري از سطح دريا ديده ميشود. بادامك درختچه ايست خزان كننده كه از گونه هاي شاخص جنگلها و رويشگاههاي ايران - توراني مي باشد و از خصوصيات بارز اين گونه خزان در دو نوبت تابستان به علت گرما و زمستان به علت سرما مي باشد. به همين علت مقاومتش نسبت به خشكي بالا است بطوري كه در بارندگي ها ي كمتر  از يكصد ميليمتر بصورت ديم مي توان كشت نمود. در اكثر خاك ها حتي مناطق سنگلاخي رشد مي كند ولي خاك هاي سبك و متوسط را بهتر مي پسندد. شاخه هاي جوان بادامك سبز رنگ مي باشد كه منظره هميشه سبز بودن را به اين گونه مي دهد و بخاطر همين مسئله و گل هاي صورتي و سفيد زيبائي خاصي دارد كه بعنوان گونه زينتي در پارك ها مخصوصاً مناطق سنگلاخي كاشته مي شود
 
كاج سياه
- نام فارسي: كاج سياه
- نامهاي محلي: كاج سياه، كاج مشعلي
- رويشگاه و مشخصات درخت
اين گونه به علت دارا بودن واريته هاي مختلف و با نياز اكولوژيكي متفاوت رويشگاههاي متعددي دارد و موطن اصلي آن از كريمه و آناتولي (تركيه ) تا آفريقاي شمالي به صورت پراكنده ادامه دارد . مهم ترين واريته هاي اين گونه عبارتند از كاج سياه كالابر، كاج سياه اتريش، كاج سياه كركس، كاج سياه توريكا. ارتفاع اين درخت به 30 الي 35 متر و قطر تنه آن به 60 سانتيمتر مي رسد.
- زمان گلدهي: فروردين- ارديبهشت
- زمان رسيدن بذر: آبان- آذر
- تعداد بذر در كيلوگرم: 40 هزار دانه
- روش توليد نهال: كاشت بذر در خزانه و بازكاشت در گلدان
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور- مهر- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: دوساله و سه ساله
اين گونه با هدف توليد چوب و توسعه فضاي سبز در مناطق نيمه سردسيري، سردسيري و كوهستاني شمال و ساير نقاط توصيه مي شود. كاج سياه تركيه به خوبي در مقابل خشكي بادهاي سخت مقاوم است و مي تواند به خوبي مستقر گردد . رشد اين گونه د ر سالهاي اوليه كند است و سپس رشد مناسبي خواهد داشت. مقاومتش نسبت به نوسانات درجه حرارت زياد بوده بطوري كه حداقل درجه حرارت تا35  - درجه و حداكثر درجه حرارت تا 45 درجه سانتيگراد را بخوبي تحمل مي كند.
 
سرو نقره اي
- نام فارسي: سرو نقره اي
- نامهاي محلي: در اكثر نقاط ايران به نام سرو نقره اي مشهور است.
- رويشگاه و مشخصات درخت
اين درخت بومي ايالت آريزونا و كاليفرنيا مي باشد. رنگ آن كبود و نقره اي است. اولين بار در سال 1334 به ايران وارد و در دانشكده كشاورزي كرج كاشته شده است كه پايه هاي آن نيز وجود دارد. در حال حاضر تقريبا در سراسر كشور به صورت دست كاشت و ديم كاشته شده است.
- زمان گلدهي: دي- بهمن
- زمان رسيدن بذر: تير- آذر
- تعداد بذر در كيلوگرم: 160 هزار دانه
- روش توليد نهال: گلداني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله و دو ساله
درخت سوزني برگ با رشد سريع، اندازه متوسط، هميشه سبز به ارتفاع 20 متر با تاج مخروطي شكل و معمولا پر شاخ و برگ ميباشد. بهترين درختها بر روي خاكهاي شني مرطوب رشد مي كنند، اما اين گونه در مناطق پرشيب كوهستاني خشك و صخره ا ي نیز يافت مي شود . اين درخت به طو ر طبيعي د ر اقليم خشك و نيم ه خشك با250 مليمتر و در درجه حرارت ميانگين سالانه 15 تا 20 درجه سانتيگراد يافت مي شود و نسبت به - بارندگي 500 خشكي و تا حدودي يخبندان مقاوم است، اما به وسيله سرماي شديد ا ز بين مي رود . سر و نقره اي در زيستگاه1500 متر از سطح دريا رشد ميكند اما در ارتفاعات پائين تر تا سطح - طبيعي خود به طور خالص در ارتفاع 2000 دريا نيز با موفقيت كاشته شده است. اين درخت به وسيله بذر توليد مثل مي كند و از 60000 تا 100000 بذر در هر كيلوگرم توليد ميكند كه قوه ناميه آن پائين و در حدود 20 تا 30 درصد ميباشد. مخروطهاي آن اغلب بسته باقي مي ماند و ممكن است چندين سال بعد از رسيدن بر روي درخت باقي بماند. مخروطها را ميتوان با خشك كردن زير آفتاب باز كرد. لايه بندي سرد ميتواند جوانه زني را بهبود بخشد. بذرها را در سرما و به طور بسته بندي شده ميتوان مدتها انبار كرد. شاخ و برگ گلوكزي آن باعث شده است كه اين گونه به عنوان درخت زينتي مورد استفاده قرار بگيرد. به خاطر رشد اوليه و مقدماتي سريع آن مثل يك بادشكن در كنترل فرسايش دخالت دارد و به طور گسترده اي با فاصله زياد در آرژانتين، مكزيك، حوضه مديترانه اي و استراليا كشت شده است. چوب آن خيلي گره دار است ولي براي بنائي، تير و سوخت مورد استفاده قرار مي گيرد.
 
داغداغان
- نام فارسي: داغداغان
- نامهاي محلي: تاء دانه، ته دار، تاء
- رويشگاه و مشخصات درخت
داغداغان در جنگلهاي شمال كشور از آستارا تا گليداغي و از جلگه تا ميانبند به صورت پراكنده و اغلب با درختان بلند مازو انتشار دارد. نوعي ديگر در جنگلهاي ساير مناطق در پاركها و جنگلكاريها به طور طبيعي و دست كاشت ديده مي شود كه از نظر سازگاري به آب و هوا با يكديگر تفاوت درند. ارتفاع اين درخت 20 تا 25 متر و قطر تنه آن بيش از يك متر مي رسد.
- زمان گلدهي: فروردين
- زمان رسيدن بذر: مهر- آبان
- تعداد بذر در كيلوگرم: 5900 دانه
- روش توليد نهال: زميني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: بهمن- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله
بومي بيشتر كشورهاي مديترانه اي و نيز در هند و ايران يافت مي شود. در فاصله شرقي هيماليا تا نپال نيز وجود دارد. اين درخت در مناطق كوهستاني تا ارتفاع 2400 متر از سطح دريا رشد ميكند. اما بيشتر زير 1500 متر است و احيانا ممكن است در مناطق مردابي نيز يافت شود. در مناطق خشك معمول است و در رس و لوم يافت مي شود. به بارندگي 500 تا 1200 ميليمتر نياز دارد. توليد مثل آن دانه زاد است و 4500 بذر در هر كيلوگرم توليد ميكند.
هنگامي كه تازه است گوشت شيرين و خوراكي سطح بذر را فرا گرفته است كه بايد در آب خيسانده شود. بذرها بايد در ظرف هاي درپوش دار در انبار سرد نگهداري شوند و تا قبل از جوانه زني لايه بندي شوند. چوب آنها سفت و محكم و انعطاف پذير است و به پوسيدگي مقاوم است. در نجاري به خصوص براي پاروسازي، دست افزار و ابزارهاي كشاورزي استفاده دارد . اين درخت در مناطق خشك براي توليد علوفه تا ج بري مي شو د و به عنوان زينتي نيز كاشته مي شود.
 
كاج بروسيا
- نام فارسي: كاج بروسيا
- نامهاي محلي: كاج
- رويشگاه و مشخصات درخت
موطن اصلي اين درخت در جلگه ها و تپه ماهورهاي مناطق كوهستاني و نواحي شرقي درياي مديترانه ميباشد و از نظر شكل ظاهري و نياز اكولوژيكي با گونه كاج تهران مشابهت دارد. ارتفاع اين درخت به 30 متر و قطر تنه آن به70 سانتيمتر مي رسد.
- زمان گلدهي: اسفند- فروردين
- زمان رسيدن بذر: مرداد- شهريور
- تعداد بذر در كيلوگرم: 17 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني- گلداني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله و دو ساله
درختي است كاملاً نورپسند، مقاوم نسبت به خشكي و نوسانات درجه حرارت و كم غذايي، بخاطر تاجي گسترده و برگ هاي روشن سوزني كه زيبائي خاصي به درخت مي دهد بعنوان گونه زينتي در پاركها كاشته ميشود.
 
سنجد
يك درخت كوچك، خاردار و خزان كننده به ارتفاع 4 تا 6 متر كه بومي اروپاي جنوبي تا هيمالياي غربي                 مي باشد. در بعضي مكانها با گونه هايي مانند بيد، صنوبر و گز همراه مي شود. معمولا بر روي خاكهاي شني رشد ميكند. تقريبا بر روي هر خاكي كه خوب زهكشي شده باشد يافت مي شود و مي تواند بر روي خاكاي قليايي و شور كاشته شود.
درختها درجه حرار ت بالاتر ا ز 40 درجه سانتيگراد و كمتر از 40- درجه سانتيگراد را تحمل مي كنند. داراي رشد خيلي سريع اند . به طوريكه اغلب رشد آنها طي سالهاي اوليه كاشت از يك متر در سال متجاوز است. سالانه در حدود 11000 بذر در هر كيلوگرم توليد مي كنند. لايه بندي به منظور از بين بردن دوره خواب جنين بعضي از بذرها در 5 درجه سانتيگراد طي 90 روز توصيه شده است. تنها بذور پاك بايد لايه بندي شوند. متوسط قوه نامیه 60-50 درصد است. بذرهای پاک زنده مانی خود را برای چندین سال در انبارهای سرد، پوشیده و خشک و به صورت بسته بندی شده حفظ می کنند. این درخت قدرت شاخه زادی دارد و می تواند از طریق قلمه تکثیر شود. میوه این درخت شفت شیرین و خوردنی است و به وفور به عنوان یک درخت تزئینی یا بادشکن بر روی دشتهای لخت سرد که در معرض باد بوده کاشته شده است. این درخت به دلیل اینکه شاخه و تنه آن خمیده است یک درخت چوبده نیست.
 
زيتون تلخ
درختي خزان كننده، به ارتفاع 15 متر، با تنه اي كوتاه، تاج گسترده، داراي گلها، ميوه و شاخ و برگ زيبا ميباشد. به نظر ميرسد كه اين گونه بومي بلوچستان و كشمير باشد اما در اكثر كشورهاي حاره اي و نيمه حاره اي بومي شده است. اين گو نه تا ارتفاع 2500 متري در هيماليا وجود دارد و در انواع خاكها يافت ميشود. اما بهترين درختان در خاكهاي آبرفتي خوب زهكشي شده وجود دارد. اين گونه در اقليمهاي نيمه گرمسيري و معتدل گرم كه ميزان بارندگي آن 400 تا 1000 ميليمتر و درجه حرارت متوسط سالانه آن 18 درجه سانتيگراد است رشد ميكند. اين گونه كاملا به خشكي مقاوم است و درختان مسن تر آن در برابر يخبندان نيز مقاومند. رشد آن بسيار سريع است و تقريبا هر سال بذرهاي فراوان توليد ميكند. ميوه آن را بايد در اوايل پائيز يا زمستان بعد از ريزش برگهايش جمع آوري كرد. كل ميوه يا هسته كه به وسيله خيساندن از گوشت ميوه جدا شده را ميكارند. از 1400 تا 2500 ميوه يا 4000 تا 13000 هسته در هر كيلوگرم توليد مي شود. از هر ميوه يا هر هسته منفرد به طور متوسط 2 نهال به دست مي آيد. ميانگين قوه ناميه آن تقريبا 65 درصد است. براي تسريع در جوانه زني بايد بذرها چند روز در آب خيسانده شوند. قدرت زنده ماني بذرها تحت شرايط اتاق يكسان و در انبار سرد، سربسته و محفوظ براي چند سال حفظ مي شود. تكثير درخت توسط پاجوشهاي ريشه صورت ميگيرد. اين درخت يك گياه زينتي چشمگير است اما تاج پوشش آن ممكن است توسط بادهاي شديد شكسته شود. چوب آن نرم و داراي يك درون چوب قرمز رنگ است و در ساخت مبلمان و جعبه هاي سيگار و به عنوان سوخت استفاده مي شود. هسته ها براي مهره هاي تسبيح يا گردنبند، و برگها به عنوان علوفه بز استفاده مي شود. اين درخت در پاركها، امتداد جاده ها و به عنوان يك درخت سرپناه براي گله كاشته ميشود.
 
 
 
ارژن
گونه ارژن گونه اي درختچه اي، نورپسند و مقاوم به خشكي جزء گونه هاي پيشگام محسوب مي گردد. اين گونه ارزش تجاري نداشته و تنها ارزش زيست محيطي دارد. ارژن نياز آبي كمي دارند و پس از استقرار با حداقل ميزان آبي سازگاري دارد. لذا در مناطق خشك و نيمه خشك بيشتر به كاشت آنها به صورت بذر اقدام مي كنند. زمان كاشت در اواخر پاييز و قبل از بارشهاي زمستان بايد انجام گردد تا بذور سرماي مناسب جهت شكستن پوسته را ببيند. (استراتیفیته)  و بذور قبل از کاشت با سموم قارچ کش ضدعفونی گردد. فاصله کاشت 3*3 متر توصیه می شود.
 
پيركانتا
پيركانتا درختچه ايست خاردار و هميشه سبز كه داراي گل هاي ريزسفيد رنگ مي باشد و همچنين ميوه آن آبدار و قرمز رنگ است. درختچه ايست مقاوم نسبت به خشكي و كم آبي و نسبت به مواد غذايي كم نياز مي باشد. در اكثر خاكها حتي مناطق سنگلاخي رشد مي كند ولي خاك هاي رسي و شور را نمي پسندد . بهترين خاك، خاك هاي متوسط و لومي مي باشد . حداقل درجه حرارت را تا 25  - درجه سانتيگراد تحمل مي كنند. اين درختچه بخاطر گل هاي سفيد رنگ و ميوه قرمز رنگ زيبايش در پارك ها بعنوان گونه زينتي كاشته         مي شود.
 
زرشك
زرشك درختچه ايست خاردار خزان كننده يك پايه كه ارتفاع آن به بيش از 2 متر مي رسد. برگ هاي اين درختچه در پائيز قرمز رنگ شده و زيبائي خاصي به آن مي دهد. داراي انواع مختلفي مي باشد و نو ع زينتي آن كه داراي برگ هاي قرمز رنگ مي باشد در پارك ها بعنوان گونه زينتي استفاده مي شود. گرچه هميشه سبز است ولي در مناطق سرد خزان كننده مي باشد. گونه ايست مقاوم به خشكي و كم نياز نسبت به آب و مواد غذايي، در اكثر خاك ها رشد مي كند ولي خاك هاي سبك تا متوسط را بهتر مي پسندد و شوري را تا حدودي تحمل مي كند. اين درختچه حداكثر درجه حرارت مطلق تا 45 درجه و حداقل درجه حرارت مطلق تا 30  - درجه سانتيگراد را بخوبي تحمل مي كند.
 
وليك- زالزالك
- نام فارسي: وليك- زالزالك
- نامهاي محلي: وليك، زالزالك، ولك، گويچ، سياه لل، شال وليك، سرخ وليك
 
- رويشگاه و مشخصات درخت
در سراسر جنگلهاي شمال با ميوه هاي قرمز و سياه مي رويد . در نواحي زاگرس هم ديده مي شود . ارتفاع اين
درختچه 5 متر است. ميوه هاي آن قابل خوردن و خوشمزه است. از ميوه اين درخت شربت تهیه می شود  كه براي بيماريهاي قلبي به كار ميرود. به نور آفتاب احتياج دارد و خوراك پرندگان مانند سار، كبك، كبوتر و ساير پرندگان ميباشد. از نظر حفاظت محيط زيست مورد توجه است. چوبي بسيار محكم و بادوام دارد كه براي دسته بيل، عصا يا چوبدست چوپانان به كار ميرود.
- زمان گلدهي: اوائل بهار
- زمان رسيدن بذر: تابستان
- روش توليد نهال: زميني
- نحوه تكثير: بذر و قلمه
- زمان كاشت بذر: بذر اواسط پاييز و قلمه در بهمن و اسفند
بومي جنگلهاي درختچه اي خاور نزديك از سطح دريا تا ارتفاع 2000 متر ميباشد. اين درخت بر روي خاكهاي سنگين با بارندگي 300 تا 1000 ميليمتر رشد ميكند. اين گونه بسيار پر طاقت بوده و در مقابل خشكي، گرما و يخبندان مقاوم است و ميوه اي خوردني دارد. هر ساله بذر مي دهد و حدود 1300 بذر در هر كيلوگرم توليد ميكند. به علاوه قدرت شاخه زادي نيز دارد. تيمار جوانه زني توصيه شده براي زالزالك لايه بندي در تورب طي چندين هفته در 20 تا 27 درجه سانتيگراد و سپس به مدت 75 تا 90 روز در دماي 5 درجه سانتيگراد ميباشد. اين گون را در باغها به منظور بادشكن يا پرچين ميكارند. گونه هاي ديگر زالزالك به دليل مقاومت آنها به خشكي و باد داراي ارزش زيادي هستند.
 
 
 
راناس
درختچه اي نورپسند و با قدرت تجديد حيات بالا و از گونه هاي پيشاهنگ مي باشد در مكان هايي كه گونه هاي ديگر از بين رفته اند راناس به خاطر مقاومت زيادي كه در برابر خشكي و وضعيت خاك و غذا داشته و همچنين نورپسند بودن آن، به حيات ادامه داده و باقي مانده است. تكثير آن از طريق بذر بوده و در جاهايي كه چراي دام وجود نداشته باشد به خوبي زادآوري نموده و داراي تجديد حيات خوبي است.
 
- كيكم
اين گياه تا چندي قبل به عنوان گونه اي جداگانه محسوب مي شد ولي امروزه آن را به عنوان يكي از زيرگونه هاي كركو به حساب مي آورند. كيكم به عنوان همراه با بلوط و بنه در جنگل هاي زاگرس ديده مي شود و گاهي اوقات به صورت يك تيپ همراه با ارژن مشاهده شده و بين ارتفاع 1500 تا 2700 متري از سطح دريا پراكنش دارد. برگ هاي آن در انشعابات گل دهنده داراي لوب هاي كوتاه و پهن و صاف و در انشعابات نازا، موجدار و دندانه دار است. پشت برگ هاي آن كمي كركدار و ميوه آن بالدار، چوب آن سخت و سرخ كم رنگ مايل به شكري مي باشد.
 
بنه
درختي پهن برگ و خزان كننده با ارتفاع بيش از 20 متر كه به طور وسيع از آفريقاي شمالي تا آسياي مركزي در استپ ها و حاشيه بيابانها تا 2000 متر از سطح دريا وجود دارد. در توده هاي باز و در بيشتر رويشگاههاي مطلوب مي رويد و با درختان مديترانه اي مثل بلوط يافت شده است. اين درخت معمولا اولين درختي است كه وقتي از بيابان خارج مي شويم با آن روبرو مي شويم. در خاكهاي رسي و آبرفتي و گاهي در خاكهاي آهكي در مناطق شبه حاره ای یا اقلیم مدیترانه ای با بارندگی 250-155 میلیمتر می روید. در برابر سرمای زمستان و گرما و خشکی مقاومت می کند.  درختي كند رشد است و تقريبا هر سال با 8000 بذر خشك در هر كيلوگرم بذر مي دهد.  بذور باید از گوشت میوه با 16 ساعت خیساندن در آبی که 5-4 گرم قلیاب در هر  لیتر آن اضافه شده است جدا شود. بذور را به سطحی می مالند تا گوشت میوه جدا شود و سپس فوراٌ می کارند تا خشک کرده و انبار می کنند. البته خوب در  انبار نمي ماند و قوه ناميه پاييني دارد. چوب آن به عنوان سوخت مصرف مي شود و پسته هاي ريز آن تنها توسط افراد محلي خورده مي شود. گاهي از اين درخت به عنوان پايه استفاده شده و پسته تجاري بر روي آن پيوند زده مي شود. گونه هاي ديگري از پسته در حاشيه بيابانها يافت مي شود كه در عرصه هايي به غايت خشك كاشته مي شود.
 
سياه تنگرس
دامنه انتشار اين گونه وسيع و در نواحي استپي و ارتفاعات نيمه خشك و خشك كشور بصورت طبيعي وجود دارد. پراكنش این گونه از ارتفاعات 600 متر تا 2000 متري از سطح دريا ديده ميشود. بادامچه درختچه ايست خزان كننده كه از گونه هاي شاخص جنگلها و رويشگاههاي ايران - توراني مي باشد و از خصوصيات بارز اين گونه خزان در دو نوبت تابستان به علت گرما و زمستان به علت سرما مي باشد. به همين علت مقاومتش نسبت به خشكي بالا است بطوري كه در بارندگي هاي كمتر از يكصد ميليمتر بصور ت ديم مي توان كشت نمود. در اكثر خاك ها حتي مناطق سنگلاخي رشد مي كند ولي خاك هاي سبك و متوسط را بهتر مي پسندد.
 
- شن
شن (پلاخور) درختچه ای است خاردار که مخصوص مناطق خشک و نیمه خشک و استپی می باشد. این درختچه بین 1700 تا 2200 متری از سطح دریا می روید دارای خارهای منشعب و سخت بوده، گونه شن گونه ای درختچه ای، نورپسند و مقاوم به خشکی جزء گونه های پیشگام محسوب می گردد. این گونه ارزش تجاری نداشته و تنها ارزش زیست محیطی دارد. شن نیاز آبی کمی دارند و پس از استقرار با حداقل میزان آبی سازگاری دارد. لذا در مناطق خشک و نیمه خشک بیشتر به کاشت آنها به صورت بذر اقدام می کنند.
 
ارس
گياه ارس، از معدود سوزني برگان با ارزش ايراني است و رويشگاههاي طبيعي آن مناطق وسيعي از كشور را پوشش كرده است. شمال، جنوب، شرق، غرب و حتي نواحي مركزي مجاور به كوير ايران، بر قدمت ديرينه اين گونه گواهي مي دهد. سرده ارس بنا به منابع موجود با دارا بودن 5 (دکتر اسدی) الی 6 (دکتر ثابتی) گونه متنوع ترین جنس سوزنی برگ در ایران است. معروفترین گونه  ارس (دکتر اسدی( است که بعد از بنه متنوعترین جنس سوزنی برگ در ایران است.  از اين جهت در طول سالهاي 1372 الي 1377 مطالعات اكولوژي آن در 17 استان ايران انجام شد. اين مطالعات نشان داد كه در برخي نقاط تجديد حيات اين گونه متوقف و در بسياري نقاط نيز به كندي انجام مي شود. اين گياه، از جنبه هاي مختلف صنعتي، حفاظتي و حمايتي بسيار با ارزش است.
اين درختان چنان مقاوم هستند كه به ندرت پايه اي مي توان يافت كه به دليل ضعف فيزيولوژيك و يا آفت زدگي خشكيده باشد. اغلب پايه هاي اين درختان در حال حاضر در سخت ترين شرايط زيستي، براي حفظ آنچه از بقاء و موجوديتشان باقي مانده تلاش مي كنند. در شرايط زيستي بسيار فقيرانه از جمله در بسترهاي به طور كامل صخره اي و سنگ ريزه اي در حالي كه پوشش رويي خاك فرسايش يافته، اين درختان موجوديت خود را به هر صورت ممكن از جمله با تغييرات مورفولوژيك حفظ كرده اند.
 
بادام آمارا
بادام درختی است اوتوسترپلیت یا خود عقیم بدین معنی که نمی تواند خودش را تلقیح نماید و یا از واریته خودش تلقیح شود و حتماً باید از واریته های دیگر تلقیح گردد. درخت بادام دارای گلهای سفید و گلی یا تقریباً قرمز می باشد.
 هر گل شامل 5 كاسبرگ و 5 گلبرگ و بين 20 تا 30 پرچم است . تخمدان آن يك برچه اي محتواي 2 تخمك و ميوه آن شفت به رنگ سبز پوشيده از كركهاي فراوان است . معمولاً در داخل آن منحصراً يك دانه وجود دارد ، زيرا يكي از 2 تخمدان معمولا به رشد خود ادامه نميدهد ولي بعضي مواقع هر دو تخمك نمو حاصل كرده و 2 دانه مغز در داخل ميوه بوجود مي آورد . گلهاي بادام در بهار زودتر از ساير درختان بغير از فندق باز مي شود . زمان بازشدن گلها بستگي به شرايط آب و هوايي منطقه داشته و از اواسط ديماه تا اواخر اسفند ماه نوسان دارد ، بهمين دليل اغلب از يخبندان و سرماي نابهنگام بهاره آسيب مي بيند ، گل بادام روي شاخه هاي يك ساله اش بصورت انفرادي ظاهر مي گردد ، گرده بادام چسبناك بوده و تنها بوسيله زنبور عسل و ساير حشرات انتقال مي يابد. شاخه هاي يك ساله بادام به رنگ سبز روشن و قابل ارتجاع با برگهاي دراز و كشيده و نوك تيز و دندانه دار ديده مي شود. برگهاي يك ساله آن داراي رنگ سبز روشن بوده كه در آخر فصل برنگ خاكستري در مي آيد . ميوه بادام بين 130 تا 140 روز پس از گل دهي مي رسد ، ميوه يا بادام ، بيضي مورب ، كم و بيش كشيده بطول 3 الي 5 سانتيمتر ، فشرده ، كمي نوك تيز و مخملي و هسته آن سوراخدار و ناوي است . برون بر ميوه كه همان پوست اول است پيش از رسيدن سبز و متراكم مي باشد كه در اواخر خشك و سخت شده و خود بخود از پوست دوم يا ميانبر جدا مي گردد ، ميانبر يا پوست دوم بسيار محكم و گندمي بوده و بر حسب ارقام مختلف ، صيقلي يا ناصاف مي باشد كه كار نگهداري دائمي مغز را بعهده دارد كه براي استفاده از درونبر و مغز بايد آنرا شكست . درونبر يا پوست سوم كه بسيار نازك و لطيف و قهوه اي رنگ به سختي به مغز چسبيده و نوعاً آن را از از مغز جدا نمي كنند ، داخل اين پوست مغز بادام وجود دارد كه از مواد نشاسته و گلوتن تشكيل يافته و رنگ آن سفيد و طعمش شيرين يا تلخ است.
بادام درختي است با ريشه قائم ، قوي و نفوذ كننده در عمق خاك كه تا عمق 2 تا 3 متر در خاك نفوذ مي نمايد . بادا م درختي است مقاوم به خشكي كه در مناطق نيمه خشك و خشك و خاكهاي فقير ، آهكي و سنگلاخي، بصورت ديم يا با مقدار كم آب آبياري ، قابل كشت مي باشد .
ارتفا ع درخت بادام بين 6 تا 8 متر متغير بوده ، تنه آن در جواني صاف و به مرور شكافها و تركهايي در روي آن مشاهده مي شود . دير زيستي درخت بادام 50 سال و عمر مفيد آن 25 سال و بازدهي آن از 4 الي 5 سالگي شروع مي گردد .
كليه بادامهايي كه در ايران مي رويند اعم از جنگلي و غير جنگلي در سه گروه انشعابات خاردار ، انشعابات كم و بيش خاردار و انشعابات بي خار قرار دارند كه گونه بادام معمولي يا باغي از گروه سوم مي باشد.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
انواع درختچه ها و پيچ هاي زينتي مقاوم يا نسبتا مقاوم به خشكي مناسب فضاي سبز شهراصفهان با رعايت محدوديت هاي شوري خاك و آب هر منطقه
 
ردیف نام درختچه و پیچ    ردیف نام درختچه و پیچ 
1 توری   16 سه رنگ
2 بودلیا ( دم موش)   17 طاووسی
3 ختمی درختی   18 اسپیره
4 انار گل   19 خرزهره ( در شیب های رو به آفتاب یا پرچین)
5 پیراکانتا   20 بداغ
6 شیرخشت   21 ابریشم مصری
7 گل محمدی   22 آقطی
8 زرشک قرمز   23 مریم درختی
9 زرشک سبز   24 آبشار طلایی
10 ماهونیا   25 پیچ برفی
11 به ژاپنی   26 نسترن کوهی
12 درختچه پر   27 ذغال اخته
13 سماق بومی   28 کلماتیس
14 سماق آمریکایی   29 شاه پسند درختی
15 پنج انگشت ( وتیکس)      
 
 

 
گلها و گیاهان زینتی مقاوم یا نسبتاً مقاوم به خشکی مناسب فضای سبز شهر اصفهان
ردیف نام درخت   ردیف نام درخت
1 انواع بومادران   22 پنی سیتوم
2 رعنا زیبا   23 میخک باغی
3 گازانیا   24 استکانی
4  لیمونیوم (استاتیس)   25 آرتمیزیا
5 کروپسیس   26 لاله واژگون
6 داوودی   27 انواع آلبوم زینتی
7 سلوی دائمی   28 زنبق گل درشت و زنبق پروانه
8 ریحان زینتی   29 گل سریش
9 مغربی   30 آلاله
10 ختمی دائمی   31 آنمون
11 ملیت ( ارزن زینتی)   32 لاله زاگرس
12 بابونه   33 پرووسکیا
13 مخلصه   34 گل ماهور
14 لاواندولا   35 شقایق
15 رزماری   36 ارتیشو
16 سانتولینا   37 تاناستوم
17 نپنتا ( علف گربه)   38 اتریپلکس
18 توکوریوم   39 فرانکنیا
19 آویشن   40 ناز آفتابی
20 آلیسوم ( مروارید عسلی)   41 Lastis sp
21 آنواع آلیسوم – ساکستیل- آلیسوم مونتائوم   42 Consoil da
 

 
معرفي گياهان مقاوم به خشكي مناسب فضاي سبز
مسلماً براي تعيين گونه هاي گياهي براي كشت در فضاي سبز هر منطقه متناسب با تمام شرايط ميكروكليمائي و زراعي آن منطقه و با توجه به مقاومت گياهان نسبت به عوامل نامساعد تصميم گيري مي شود و با توجه به تنوع شرايط زراعي و به خصوص كيفيت و كميت آب و خاك در مناطق مختلف شهر و استان اصفهان اين مقوله بايد لحاظ شود در سال هاي گذشته توسط مراكز تحقيقاتي وابسته به وزارت كشاورزي و منابع طبيعي و همچنين دانشگاههاي كشور در خصوص گونه هاي گياهي زينتي تحقيقات منسجم و كافي نشده است و سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان از اواخر دهه هفتاد تاكنون نسبت به اجراي مهمترين طرح هاي تحقيقاتي مرتبط با مسائل فضاي سبز اقدام نموده است و نتايج قابل قبولي كسب نموده است ولي درختان با توجه به سن آنها احتياج به تحقيقات در زمان هاي بيشتري دارند.
عليهذا با توجه به تجارب كارشناسان و نتايج مطالعات و تحقيقاتي كه تاكنون به دست آمده است در خصوص معرفي گياهان مقاوم و يا نسبتاً مقاوم به خشكي طبق ليست ذيل تقسيم بندي مي شود.
-1 چمن هاي مقاوم به خشكي
-2 درختان مقاوم يا نسبتاً مقاوم به خشكي
-3 درختچه ها و پيچ هاي زينتي مقاوم يا نسبتا مقاوم به خشكي
-4 گلها و گياهان زينتي مقاوم به خشكي
شايان ذكر است از كشت چمن هاي با نياز آبي زياد تحت عناوين چمن لوليوم، اسپرت، چهارتخم و تمام بذور چمن هاي وارداتي از اروپا و همچنين كشت غالب درختان انواع بيد، صنوبر، سپيدار بايد جدا جلوگيري نمود.
چمن هاي مقاوم به كم آبي
از ديرباز بذور چمن هاي مورد نياز فضاهاي سبز كشور و به تبع فضاهاي سبز شهر اصفهان توسط شركت هاي وارد كننده از كشورهاي اروپائي تأمين مي شده و ارقام چمن هاي تعيين شده و محل توليد بذور اينگونه چمن ها مناسب شرايط مناطق مركزي ايران نبوده و اكثرا نياز آبي آنها زياد بوده است و در فصول زراعي يك روز در ميان و در فصول گرم هر روز نياز به آبياري دارند و به طور متوسط در هر دور آبياري براي هر متر مربع چمن 15 ليتر آب مورد احتياج است بنابراين در هر هكتار براي هر بار آبياري 150 متر مكعب آب نياز داريم لذا سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان از چند سال پيش در پي مطالعات و تحقيقات گسترده ارقامي از چمن هاي سردسيري و گرمسيري را شناسائي، اصلاح و به توليد انبوه رسانده كه نياز آبي آنها نسبت به چمن هاي رايج (تحت عناوين چهارتخم، سه تخم، اسپرت و...) 4 تا 10 برابر كمتر مي باشد.
از چمن هاي سردسيري ارقام فستوكا آرانديناسه براي مكان هاي آفتابي و فستوكاروبرا براي مكان هاي سايه آفتاب و از چمن هاي گرمسيري ارقامي از چمن هاي ژاپني و چمن هاي آفريقايي توصيه مي شوند كه هم اكنون در ايستگاه شماره يك تحقيقات ي سازما ن پاركها به توليد انبوه رسيده ان دو آماده فروش مي باشند بنابراين دستورالعمل اكيد عدم استفاده از بذور چمن هاي وارداتي و به جاي آن طبق يك طراحي صحيح استفاده از چمن هاي مقاوم سردسيري و گرمسيري و تلفيقي از بوته ها و درختان و درختچه هاي مقاوم به كم آبي در عرصه هاي فضاهاي سبز به كار روند.
در طي سال هاي گذشته با توجه به تجارب كارشناسان و نتايج بعضي از طرح هاي تحقيقاتي بعضي از گونه هاي درختان و درختچه ها و گل هاي زينتي نسبت به موارد مشابه نياز آبي آنها كمتر و به خشكي مقاوم تر  مي باشند .البته با توجه به اينكه شرايط بسترهاي كشت در نقاط مختلف شهر واستان اصفهان متفاوت است با توجه به كيفيت و كميت آب و خاك هر منطقه نوع گونه گياهي انتخاب شده براي مناطق مختلف شهر اصفهان نيز متفاوت مي باشد.
ولي به طور كلي با توجه به تحقيقاتي كه تاكنون انجام شده گونه هاي گياهي ذيل براي استفاده در شهر اصفهان توصيه مي شوند.
 
 
 
 
 
 
 
 
ليست درختان زينتي مقاوم يا نسبتاً مقاوم به خشكي مناسب فضاي سبز درون شهري يا برون شهري اصفهان با رعايت محدوديت هاي شوري خاك و آب هر منطقه
 
ردیف نام درخت   ردیف نام درخت
1 کاج تهران   21 لیلکی
2 کاج مشهدی   22 داغداغان
3 کاج بادامی   23 افرا کوهی (کیکم)
4 کاج بروسیا   24 گونه ای افرا مقاوم به خشکی
Ace mospessulanum
5 سرو نقره ای   25 گونه ای نارون نسبتاً مقاوم به خشکی
Ulmus panifolia
6 سرو شیراز   26 ارغوان
7 انواع سرو خزنده   27 گز شاهی
8 سرو کوهی  (ارس)   28 بنه (پسته وحشی)
9 سرو خمره ای (نوش)   29 بلوط غرب
10 بلوط دائم سبز   30 انواع بادام کوهی
11 برگ بو   31 زالزالک
12 زیتون تلخ   32 ارجن
13 سوفورا   33 گلابی وحشی
14 سنجد تلخ   34 خنجک (کلخونگ)
15 سروسابینا   35 زیتون (ارقام مقاوم به سرما)
16 توت نرک   36 سنجد
17 توت برگ زینتی   37 سماق کوهی
18 زبان گنجشک   38 عرعر
19 اله آگنوس   39 اقاقیا
20 باران طلایی   40 درخت شن
Lonicera sp
 
 

 
نام برخی گونه های درختی و درختچه ای مقاوم به خشکی به همراه پیشنهاد محل کاشت آنها
 
ردیف نام محل کاشت
1 زبان گنجشک کلیه شهرستانها
2 کاج تهران کلیه شهرستانها
3 ارغوان کلیه شهرستانها
4 سرو خمره ای کلیه شهرستانها
5 عرعر کلیه شهرستانها
6 بادامک در ارتفاع کمتر از 2000 متر از سطح دریا
7 کاج سیاه در مناطق ییلاقی (سردسیر)
8 سرو نقره ای در مناطق قشلاقی (گرمسیر)
9 داغداغان در مناطق ییلاقی و معتدل
10 کاج توپی کلیه شهرستانها
11 کاج بروسیا کلیه شهرستانها
12 سنجد کلیه شهرستانها
13 زیتون تلخ کلیه شهرستانها
14 ارژن مناطق ییلاقی
15 پیرکانتا کلیه شهرستانها
16 زرشک کلیه شهرستانها
17 زالزالک کلیه شهرستانها
18 راناس مناطق ییلاقی
19 کیکم مناطق ییلاقی
20 بنه کلیه شهرستانها
21 سیاه تنگرس مناطق ییلاقی
22 شن مناطق ییلاقی
23 ارس مناطق ییلاقی
24 بادام آمارا مناطق ییلاقی
 
 
 
 
زبان گنجشك
- نام فارسي: زبان گنجشک (ون)
- نامهاي محلي: وان، ون، وند، ونو، تلك، تلكوچي
- رويشگاه و مشخصات درخت
اين درخت بومي جنگلهاي شمال مي باشد و انتشار آن در سرتاسر جنگلهاي شمال از آستارا تا گليداغي مي باشد و نوعي از اين درخت در ساير مناطق به صورت طبيعي و يا دست كاشت وجود دارد. ارتفاع اين درخت به 30 متر و قطر آن به 70 سانتيمتر مي رسد.
- زمان گلدهي: اسفند- فروردين
- زمان رسيدن بذر: شهريور- مهر
- تعداد بذر در كيلوگرم: 11 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور، مهر، اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله
درختي خزان كننده، متوسط و بومي نواحي معتدله و شبه حاره نيمكره شمالي ميباشد. در نزديكي نهرها و آبراهه هاي دائمي بر روي خاكهاي مختلف رشد ميكند. ميوه سامارا آن بايد به محض رسيدن جمع شده و فورا كاشته شود یا لایه بندی گردد . اين درخت به منظور كاشت د ر حاشيه خيابانها يا كانالهاي آب به دليل رشد سريع و چوب مرغوب آن ارزشمند است .ديگر گونه هاي زبانگنجشك بومي بخشهايي از خاور نزديك نيازهاي رويشگاهي مشابهي دارند. در گونه دیگر زبانگنجشک رویشگاه آن در مناطقی غیر از شمال کشور می باشد.
 
كاج تهران
- نام فارسي: كاج تهران- كاج ايراني
- نامهاي محلي: كاج تهران، كاج معمولي، كاج خواف
- رويشگاه و مشخصات درخت
اين درخت بومي دشت الدار گرجستان است و از سال 1339 به ايران وارد شده است و به تدريج در نقاط مختلف كشور خصوصا مناطق مركزي ايران كشت گرديده و سازگاري خوبي از خود نشان داده است و به همين علت به آن كاج ايراني مي گويند. ارتفاع اين درخت 30 متر و قطر تنه آن به 70 سانتيمتر ميرسد.
- زمان گلدهي: فروردين
- زمان رسيدن بذر: شهريور- مهر
- تعداد بذر در كيلوگرم: 17 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني- گلداني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله و دوساله
بارندگی در رویشگاه آن 350-250 میلیمتر است. گونه ای کم نیاز، قادر به رویش در خاکهای آهکی و حتی کمی شور اما خاکهای باتلاقی را نمی پسندد. به خشکی، سرما و گرما مقاوم است. به طوری که گرمای 65 و سرمای 26- درجه سانتیگراد را تحمل می کند. در 10-8 سالگی شروع به زاد آوری می کند و میوه های آن همچون میوه دیگر کاجها پس از دو سال از زمان لقاح می رسد. برای تهیه بذر معمولاً مخروطها را در معرض آفتاب قرار می دهند. در هر کیلوگرم بذر این کاج 27-19 هزار دانه وجود دارد و قوه نامیه آنها حدود 96-78 درصد است. توصیه می شود در مناظقی که بارندگی سالانه آنها کمتر از 500-400 میلمیتر است. علاوه بر آبیاری پس از کاشت نهال در تابستان اول 4 تا 5 بار و در سال دوم 1 تا 2بار آبیاری شود. از چوب آن می توان در نجاری، فیبرسازی، مقواسازی ، جعبه سازی، قالب بتون، نئوپان سازی و غیره استفاده کرد اما برای کاغذ سازی زیاد مناسب نیست. کاج الدار به اندازه سایر کاجهای مدیترانه ای در جهان شناخته شده نیست و فقط معدودی از آن را برای جنگلداری در مناطق خشک استفاده نموده اند. این گونه برای جنگل داری در ایران با توجه به توان خارق العاده در تحمل گرما و سرما بسیار با ارزش است.
 
ارغوان
درختي خزان كننده و كوچك تا متوسط به ارتفاع 9 متر است. بومي مناطق شرق مديترانه بوده به همراه ديگر پهن برگان در مناطقي كه باران 600 ميليمتر وجود دارد رشد مي كند. نيامها از درخت سرچين ميشوند و در هر كيلوگرم30000 تا 60000 بذر وجود دارد. بذرها بايد خراش دهي شده و 20 تا 30 دقيقه در اسيد سولفوريك غليظ خيسانده شود و به مدت 60 روز در شن مرطوب و دماي 75 درجه سانتيگراد لايه بندي شوند. داراي قوه ناميه بيش از 70 درصد است. مي توان بذرها را براي چند ماه در شرايط اتاق و براي دوره هاي طولاني تر به طور بسته بندي شده در خشكي و سرما حفظ كرد. اين گونه به فراواني به صورت زينتي در حاشيه خيابانها به خاطر گلهاي انبوه آن كه در اوايل بهار قبل از برگها شكوفا مي شوند كاشته شده است. چوب آن در خراطي و سوخت مصرف دارد.
 
سرو خمره اي
- نام فارسي: سرو خمره اي- نوش
- نامهاي محلي: سور، نوش، سرو خمره اي، سرو تبري، سرو باد بزني
- رويشگاه و مشخصات درخت
سر و خمره اي درختي است كه موطن اصلي آ نرا آسياي معتدل و در چين نامبرده اند . در ايران نيز در استان گلستان در منطقه سور كش در دره علي آباد كتول به صورت طبيعي وجود دارد. تك درخت قديمي آن در حيدر آباد كرج و سبزوار وجود دارد كه سن آن هم زمان با ظهور سلام تخمين زده شده است.
- زمان گلدهي: دي- بهمن
- زمان رسيدن بذر: شهريور
- تعداد بذر در كيلوگرم: 55 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني و گلداني
- نحوه تكثير: بذر و قلمه
- زمان كاشت بذر: شهريور- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: دو و سه ساله
داراي دو واريته خمره اي و تبري مي باشد كه نوع خمره اي آن داراي شاخه هاي بسته و تاجي مخروطي است و نوع تبري آن داراي شاخه هاي باز مي باشد. درختي است مقاوم نسبت به خشكي و ك م آبي و نسبت به مواد غذايي كم نياز مي باشد. در اكثر خاك ها رشد مي كند. حتي در مناطق سنگلاخي، نسبت به نوسانات درجه حرارت مقاوم بوده بطوري كه حداكثر درجه حرارت مطلق تا 50 درجه و حداقل درجه حرارت مطلق تا 30-  درجه سانتيگراد را بخوبي تحمل مي كند. در زمستان ها تغيير رنگ داد ه و به رنگ قرمز در مي آيد كه منظره زيبائي به درخت مي دهد. اين درختچه مخصوصا نوع خمره اي آن بخاطر تاج زيبايش بعنوان گونه زينتي در پارك ها كاشته مي شود.
 
 
عرعر
- نام فارسي: عرعر
- نامهاي محلي: در سراسر كشور عرعر ناميده مي شود.
- رويشگاه و مشخصات درخت
موطن اصلي اين درخت از چين و ژاپن است و از سالهاي قديم به ايران وارد شده است و در مناطق استپي و شمال كشور كاشته شده است. ارتفاع اين درخت به 15 متر و قطر تنه آن به 60 سانتيمتر ميرسد.
- زمان گلدهي: ارديبهشت
- زمان رسيدن بذر: مهرماه
- تعداد بذر در كيلوگرم: 38 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: بهمن- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله و دوساله
در خاك هايي متنوع از ماسه اي گرفته تا رسي سبك و همچنين خاكهاي فرسايش يافته مي تواند رشد كند. در مناطق معتدل تا نيمه حاره اي با بارندگي 350 تا 600 ميليمتر و هشت ماه خشك سال رشد مي كند. با اينكه نسبت به آب و هواي خشك و يخبندان مقاوم است، در سرماي شديد از بين ميرود. بسيار سريع الرشد است و تاج گسترده اي دارد. به طوريكه تا 25 سالگي تا ارتفاع 15 متر ميرسد. تنه افراشته اي دارد كه در حدود 10 تا 12 متر ميباشد. توسط حشرات آزار نميبيند. از طريق بذر و قلمه ريشه به راحتي توليد مثل ميكند. از طريق ريشه جوش هم تكثير ميشود. گل ها در اوايل بهار شكفته مي شوند و ميوه ها در پائيز ميرسند و تا زمستان ميمانند. بعد از جمع آوري سامارهاي آن ميتوان مقداري از آنها را در معرض هوا خشك كرد و كاشت. هر كيلوگرم آن 27000 عدد بذر است و درصد جوانه زني بذرهاي لايه بندي شده 40 تا 90 درصد است. بذرها ميتوانند به صورت خشك در جاي سرد تا دو سال انبار و پو شانده شوند بدون اينكه قوه ناميه خود را از دست دهند. در نهالستان، بذرها به صورت رديفي كشت مي شوند و پس از 8 تا 10 ماه به صورت نهالهاي ريشه لخت آماده جنگلكاري ميباشند. اين درخت براي مصارف تزئيني كشت مي شود و همچنين براي حفاظت خاك مفيد است و مخصوصا روي شيبهاي فرسايش يافته وجود دارد. يعني مكانهايي كه در آنها به سرعت به وسيله ريشه جوشهايش گسترش مي يابد. چوب اين گياه براي ساختن سلولز بسيار مناسب است. نبايد در كنار جاده ها كاشته شود، چون ريشه جوشها، به زمينهاي اطراف هجوم ميبرند. اين گياه به خيلي از قسمتهاي جهان برده شده و به خشكترين مناطق جهان هم معرفي شده است. به خاطر بوي بدي كه از گلهاي نر اين گياه متصاعد مي شود، فقط گلهاي ماده آن براي مناطق تفريحي و آسايشي
كشت مي شوند.
 
بادامك
دامنه انتشار اين گونه وسيع و در نواحي استپي و ارتفاعات نيمه خشك و خشك كشور بصورت طبيعي وجود دارد. پراكنش اين گونه از ارتفاعا ت 600 متر تا 2000 متري از سطح دريا ديده ميشود. بادامك درختچه ايست خزان كننده كه از گونه هاي شاخص جنگلها و رويشگاههاي ايران - توراني مي باشد و از خصوصيات بارز اين گونه خزان در دو نوبت تابستان به علت گرما و زمستان به علت سرما مي باشد. به همين علت مقاومتش نسبت به خشكي بالا است بطوري كه در بارندگي ها ي كمتر  از يكصد ميليمتر بصورت ديم مي توان كشت نمود. در اكثر خاك ها حتي مناطق سنگلاخي رشد مي كند ولي خاك هاي سبك و متوسط را بهتر مي پسندد. شاخه هاي جوان بادامك سبز رنگ مي باشد كه منظره هميشه سبز بودن را به اين گونه مي دهد و بخاطر همين مسئله و گل هاي صورتي و سفيد زيبائي خاصي دارد كه بعنوان گونه زينتي در پارك ها مخصوصاً مناطق سنگلاخي كاشته مي شود
 
كاج سياه
- نام فارسي: كاج سياه
- نامهاي محلي: كاج سياه، كاج مشعلي
- رويشگاه و مشخصات درخت
اين گونه به علت دارا بودن واريته هاي مختلف و با نياز اكولوژيكي متفاوت رويشگاههاي متعددي دارد و موطن اصلي آن از كريمه و آناتولي (تركيه ) تا آفريقاي شمالي به صورت پراكنده ادامه دارد . مهم ترين واريته هاي اين گونه عبارتند از كاج سياه كالابر، كاج سياه اتريش، كاج سياه كركس، كاج سياه توريكا. ارتفاع اين درخت به 30 الي 35 متر و قطر تنه آن به 60 سانتيمتر مي رسد.
- زمان گلدهي: فروردين- ارديبهشت
- زمان رسيدن بذر: آبان- آذر
- تعداد بذر در كيلوگرم: 40 هزار دانه
- روش توليد نهال: كاشت بذر در خزانه و بازكاشت در گلدان
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور- مهر- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: دوساله و سه ساله
اين گونه با هدف توليد چوب و توسعه فضاي سبز در مناطق نيمه سردسيري، سردسيري و كوهستاني شمال و ساير نقاط توصيه مي شود. كاج سياه تركيه به خوبي در مقابل خشكي بادهاي سخت مقاوم است و مي تواند به خوبي مستقر گردد . رشد اين گونه د ر سالهاي اوليه كند است و سپس رشد مناسبي خواهد داشت. مقاومتش نسبت به نوسانات درجه حرارت زياد بوده بطوري كه حداقل درجه حرارت تا35  - درجه و حداكثر درجه حرارت تا 45 درجه سانتيگراد را بخوبي تحمل مي كند.
 
سرو نقره اي
- نام فارسي: سرو نقره اي
- نامهاي محلي: در اكثر نقاط ايران به نام سرو نقره اي مشهور است.
- رويشگاه و مشخصات درخت
اين درخت بومي ايالت آريزونا و كاليفرنيا مي باشد. رنگ آن كبود و نقره اي است. اولين بار در سال 1334 به ايران وارد و در دانشكده كشاورزي كرج كاشته شده است كه پايه هاي آن نيز وجود دارد. در حال حاضر تقريبا در سراسر كشور به صورت دست كاشت و ديم كاشته شده است.
- زمان گلدهي: دي- بهمن
- زمان رسيدن بذر: تير- آذر
- تعداد بذر در كيلوگرم: 160 هزار دانه
- روش توليد نهال: گلداني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله و دو ساله
درخت سوزني برگ با رشد سريع، اندازه متوسط، هميشه سبز به ارتفاع 20 متر با تاج مخروطي شكل و معمولا پر شاخ و برگ ميباشد. بهترين درختها بر روي خاكهاي شني مرطوب رشد مي كنند، اما اين گونه در مناطق پرشيب كوهستاني خشك و صخره ا ي نیز يافت مي شود . اين درخت به طو ر طبيعي د ر اقليم خشك و نيم ه خشك با250 مليمتر و در درجه حرارت ميانگين سالانه 15 تا 20 درجه سانتيگراد يافت مي شود و نسبت به - بارندگي 500 خشكي و تا حدودي يخبندان مقاوم است، اما به وسيله سرماي شديد ا ز بين مي رود . سر و نقره اي در زيستگاه1500 متر از سطح دريا رشد ميكند اما در ارتفاعات پائين تر تا سطح - طبيعي خود به طور خالص در ارتفاع 2000 دريا نيز با موفقيت كاشته شده است. اين درخت به وسيله بذر توليد مثل مي كند و از 60000 تا 100000 بذر در هر كيلوگرم توليد ميكند كه قوه ناميه آن پائين و در حدود 20 تا 30 درصد ميباشد. مخروطهاي آن اغلب بسته باقي مي ماند و ممكن است چندين سال بعد از رسيدن بر روي درخت باقي بماند. مخروطها را ميتوان با خشك كردن زير آفتاب باز كرد. لايه بندي سرد ميتواند جوانه زني را بهبود بخشد. بذرها را در سرما و به طور بسته بندي شده ميتوان مدتها انبار كرد. شاخ و برگ گلوكزي آن باعث شده است كه اين گونه به عنوان درخت زينتي مورد استفاده قرار بگيرد. به خاطر رشد اوليه و مقدماتي سريع آن مثل يك بادشكن در كنترل فرسايش دخالت دارد و به طور گسترده اي با فاصله زياد در آرژانتين، مكزيك، حوضه مديترانه اي و استراليا كشت شده است. چوب آن خيلي گره دار است ولي براي بنائي، تير و سوخت مورد استفاده قرار مي گيرد.
 
داغداغان
- نام فارسي: داغداغان
- نامهاي محلي: تاء دانه، ته دار، تاء
- رويشگاه و مشخصات درخت
داغداغان در جنگلهاي شمال كشور از آستارا تا گليداغي و از جلگه تا ميانبند به صورت پراكنده و اغلب با درختان بلند مازو انتشار دارد. نوعي ديگر در جنگلهاي ساير مناطق در پاركها و جنگلكاريها به طور طبيعي و دست كاشت ديده مي شود كه از نظر سازگاري به آب و هوا با يكديگر تفاوت درند. ارتفاع اين درخت 20 تا 25 متر و قطر تنه آن بيش از يك متر مي رسد.
- زمان گلدهي: فروردين
- زمان رسيدن بذر: مهر- آبان
- تعداد بذر در كيلوگرم: 5900 دانه
- روش توليد نهال: زميني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: بهمن- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله
بومي بيشتر كشورهاي مديترانه اي و نيز در هند و ايران يافت مي شود. در فاصله شرقي هيماليا تا نپال نيز وجود دارد. اين درخت در مناطق كوهستاني تا ارتفاع 2400 متر از سطح دريا رشد ميكند. اما بيشتر زير 1500 متر است و احيانا ممكن است در مناطق مردابي نيز يافت شود. در مناطق خشك معمول است و در رس و لوم يافت مي شود. به بارندگي 500 تا 1200 ميليمتر نياز دارد. توليد مثل آن دانه زاد است و 4500 بذر در هر كيلوگرم توليد ميكند.
هنگامي كه تازه است گوشت شيرين و خوراكي سطح بذر را فرا گرفته است كه بايد در آب خيسانده شود. بذرها بايد در ظرف هاي درپوش دار در انبار سرد نگهداري شوند و تا قبل از جوانه زني لايه بندي شوند. چوب آنها سفت و محكم و انعطاف پذير است و به پوسيدگي مقاوم است. در نجاري به خصوص براي پاروسازي، دست افزار و ابزارهاي كشاورزي استفاده دارد . اين درخت در مناطق خشك براي توليد علوفه تا ج بري مي شو د و به عنوان زينتي نيز كاشته مي شود.
 
كاج بروسيا
- نام فارسي: كاج بروسيا
- نامهاي محلي: كاج
- رويشگاه و مشخصات درخت
موطن اصلي اين درخت در جلگه ها و تپه ماهورهاي مناطق كوهستاني و نواحي شرقي درياي مديترانه ميباشد و از نظر شكل ظاهري و نياز اكولوژيكي با گونه كاج تهران مشابهت دارد. ارتفاع اين درخت به 30 متر و قطر تنه آن به70 سانتيمتر مي رسد.
- زمان گلدهي: اسفند- فروردين
- زمان رسيدن بذر: مرداد- شهريور
- تعداد بذر در كيلوگرم: 17 هزار دانه
- روش توليد نهال: زميني- گلداني
- نحوه تكثير: بذر
- زمان كاشت بذر: شهريور- اسفند
- سن انتقال نهال از نهالستان: يكساله و دو ساله
درختي است كاملاً نورپسند، مقاوم نسبت به خشكي و نوسانات درجه حرارت و كم غذايي، بخاطر تاجي گسترده و برگ هاي روشن سوزني كه زيبائي خاصي به درخت مي دهد بعنوان گونه زينتي در پاركها كاشته ميشود.
 
سنجد
يك درخت كوچك، خاردار و خزان كننده به ارتفاع 4 تا 6 متر كه بومي اروپاي جنوبي تا هيمالياي غربي                 مي باشد. در بعضي مكانها با گونه هايي مانند بيد، صنوبر و گز همراه مي شود. معمولا بر روي خاكهاي شني رشد ميكند. تقريبا بر روي هر خاكي كه خوب زهكشي شده باشد يافت مي شود و مي تواند بر روي خاكاي قليايي و شور كاشته شود.
درختها درجه حرار ت بالاتر ا ز 40 درجه سانتيگراد و كمتر از 40- درجه سانتيگراد را تحمل مي كنند. داراي رشد خيلي سريع اند . به طوريكه اغلب رشد آنها طي سالهاي اوليه كاشت از يك متر در سال متجاوز است. سالانه در حدود 11000 بذر در هر كيلوگرم توليد مي كنند. لايه بندي به منظور از بين بردن دوره خواب جنين بعضي از بذرها در 5 درجه سانتيگراد طي 90 روز توصيه شده است. تنها بذور پاك بايد لايه بندي شوند. متوسط قوه نامیه 60-50 درصد است. بذرهای پاک زنده مانی خود را برای چندین سال در انبارهای سرد، پوشیده و خشک و به صورت بسته بندی شده حفظ می کنند. این درخت قدرت شاخه زادی دارد و می تواند از طریق قلمه تکثیر شود. میوه این درخت شفت شیرین و خوردنی است و به وفور به عنوان یک درخت تزئینی یا بادشکن بر روی دشتهای لخت سرد که در معرض باد بوده کاشته شده است. این درخت به دلیل اینکه شاخه و تنه آن خمیده است یک درخت چوبده نیست.
 
زيتون تلخ
درختي خزان كننده، به ارتفاع 15 متر، با تنه اي كوتاه، تاج گسترده، داراي گلها، ميوه و شاخ و برگ زيبا ميباشد. به نظر ميرسد كه اين گونه بومي بلوچستان و كشمير باشد اما در اكثر كشورهاي حاره اي و نيمه حاره اي بومي شده است. اين گو نه تا ارتفاع 2500 متري در هيماليا وجود دارد و در انواع خاكها يافت ميشود. اما بهترين درختان در خاكهاي آبرفتي خوب زهكشي شده وجود دارد. اين گونه در اقليمهاي نيمه گرمسيري و معتدل گرم كه ميزان بارندگي آن 400 تا 1000 ميليمتر و درجه حرارت متوسط سالانه آن 18 درجه سانتيگراد است رشد ميكند. اين گونه كاملا به خشكي مقاوم است و درختان مسن تر آن در برابر يخبندان نيز مقاومند. رشد آن بسيار سريع است و تقريبا هر سال بذرهاي فراوان توليد ميكند. ميوه آن را بايد در اوايل پائيز يا زمستان بعد از ريزش برگهايش جمع آوري كرد. كل ميوه يا هسته كه به وسيله خيساندن از گوشت ميوه جدا شده را ميكارند. از 1400 تا 2500 ميوه يا 4000 تا 13000 هسته در هر كيلوگرم توليد مي شود. از هر ميوه يا هر هسته منفرد به طور متوسط 2 نهال به دست مي آيد. ميانگين قوه ناميه آن تقريبا 65 درصد است. براي تسريع در جوانه زني بايد بذرها چند روز در آب خيسانده شوند. قدرت زنده ماني بذرها تحت شرايط اتاق يكسان و در انبار سرد، سربسته و محفوظ براي چند سال حفظ مي شود. تكثير درخت توسط پاجوشهاي ريشه صورت ميگيرد. اين درخت يك گياه زينتي چشمگير است اما تاج پوشش آن ممكن است توسط بادهاي شديد شكسته شود. چوب آن نرم و داراي يك درون چوب قرمز رنگ است و در ساخت مبلمان و جعبه هاي سيگار و به عنوان سوخت استفاده مي شود. هسته ها براي مهره هاي تسبيح يا گردنبند، و برگها به عنوان علوفه بز استفاده مي شود. اين درخت در پاركها، امتداد جاده ها و به عنوان يك درخت سرپناه براي گله كاشته ميشود.
 
 
 
ارژن
گونه ارژن گونه اي درختچه اي، نورپسند و مقاوم به خشكي جزء گونه هاي پيشگام محسوب مي گردد. اين گونه ارزش تجاري نداشته و تنها ارزش زيست محيطي دارد. ارژن نياز آبي كمي دارند و پس از استقرار با حداقل ميزان آبي سازگاري دارد. لذا در مناطق خشك و نيمه خشك بيشتر به كاشت آنها به صورت بذر اقدام مي كنند. زمان كاشت در اواخر پاييز و قبل از بارشهاي زمستان بايد انجام گردد تا بذور سرماي مناسب جهت شكستن پوسته را ببيند. (استراتیفیته)  و بذور قبل از کاشت با سموم قارچ کش ضدعفونی گردد. فاصله کاشت 3*3 متر توصیه می شود.
 
پيركانتا
پيركانتا درختچه ايست خاردار و هميشه سبز كه داراي گل هاي ريزسفيد رنگ مي باشد و همچنين ميوه آن آبدار و قرمز رنگ است. درختچه ايست مقاوم نسبت به خشكي و كم آبي و نسبت به مواد غذايي كم نياز مي باشد. در اكثر خاكها حتي مناطق سنگلاخي رشد مي كند ولي خاك هاي رسي و شور را نمي پسندد . بهترين خاك، خاك هاي متوسط و لومي مي باشد . حداقل درجه حرارت را تا 25  - درجه سانتيگراد تحمل مي كنند. اين درختچه بخاطر گل هاي سفيد رنگ و ميوه قرمز رنگ زيبايش در پارك ها بعنوان گونه زينتي كاشته         مي شود.
 
زرشك
زرشك درختچه ايست خاردار خزان كننده يك پايه كه ارتفاع آن به بيش از 2 متر مي رسد. برگ هاي اين درختچه در پائيز قرمز رنگ شده و زيبائي خاصي به آن مي دهد. داراي انواع مختلفي مي باشد و نو ع زينتي آن كه داراي برگ هاي قرمز رنگ مي باشد در پارك ها بعنوان گونه زينتي استفاده مي شود. گرچه هميشه سبز است ولي در مناطق سرد خزان كننده مي باشد. گونه ايست مقاوم به خشكي و كم نياز نسبت به آب و مواد غذايي، در اكثر خاك ها رشد مي كند ولي خاك هاي سبك تا متوسط را بهتر مي پسندد و شوري را تا حدودي تحمل مي كند. اين درختچه حداكثر درجه حرارت مطلق تا 45 درجه و حداقل درجه حرارت مطلق تا 30  - درجه سانتيگراد را بخوبي تحمل مي كند.
 
وليك- زالزالك
- نام فارسي: وليك- زالزالك
- نامهاي محلي: وليك، زالزالك، ولك، گويچ، سياه لل، شال وليك، سرخ وليك
 
- رويشگاه و مشخصات درخت
در سراسر جنگلهاي شمال با ميوه هاي قرمز و سياه مي رويد . در نواحي زاگرس هم ديده مي شود . ارتفاع اين
درختچه 5 متر است. ميوه هاي آن قابل خوردن و خوشمزه است. از ميوه اين درخت شربت تهیه می شود  كه براي بيماريهاي قلبي به كار ميرود. به نور آفتاب احتياج دارد و خوراك پرندگان مانند سار، كبك، كبوتر و ساير پرندگان ميباشد. از نظر حفاظت محيط زيست مورد توجه است. چوبي بسيار محكم و بادوام دارد كه براي دسته بيل، عصا يا چوبدست چوپانان به كار ميرود.
- زمان گلدهي: اوائل بهار
- زمان رسيدن بذر: تابستان
- روش توليد نهال: زميني
- نحوه تكثير: بذر و قلمه
- زمان كاشت بذر: بذر اواسط پاييز و قلمه در بهمن و اسفند
بومي جنگلهاي درختچه اي خاور نزديك از سطح دريا تا ارتفاع 2000 متر ميباشد. اين درخت بر روي خاكهاي سنگين با بارندگي 300 تا 1000 ميليمتر رشد ميكند. اين گونه بسيار پر طاقت بوده و در مقابل خشكي، گرما و يخبندان مقاوم است و ميوه اي خوردني دارد. هر ساله بذر مي دهد و حدود 1300 بذر در هر كيلوگرم توليد ميكند. به علاوه قدرت شاخه زادي نيز دارد. تيمار جوانه زني توصيه شده براي زالزالك لايه بندي در تورب طي چندين هفته در 20 تا 27 درجه سانتيگراد و سپس به مدت 75 تا 90 روز در دماي 5 درجه سانتيگراد ميباشد. اين گون را در باغها به منظور بادشكن يا پرچين ميكارند. گونه هاي ديگر زالزالك به دليل مقاومت آنها به خشكي و باد داراي ارزش زيادي هستند.
 
 
 
راناس
درختچه اي نورپسند و با قدرت تجديد حيات بالا و از گونه هاي پيشاهنگ مي باشد در مكان هايي كه گونه هاي ديگر از بين رفته اند راناس به خاطر مقاومت زيادي كه در برابر خشكي و وضعيت خاك و غذا داشته و همچنين نورپسند بودن آن، به حيات ادامه داده و باقي مانده است. تكثير آن از طريق بذر بوده و در جاهايي كه چراي دام وجود نداشته باشد به خوبي زادآوري نموده و داراي تجديد حيات خوبي است.
 
- كيكم
اين گياه تا چندي قبل به عنوان گونه اي جداگانه محسوب مي شد ولي امروزه آن را به عنوان يكي از زيرگونه هاي كركو به حساب مي آورند. كيكم به عنوان همراه با بلوط و بنه در جنگل هاي زاگرس ديده مي شود و گاهي اوقات به صورت يك تيپ همراه با ارژن مشاهده شده و بين ارتفاع 1500 تا 2700 متري از سطح دريا پراكنش دارد. برگ هاي آن در انشعابات گل دهنده داراي لوب هاي كوتاه و پهن و صاف و در انشعابات نازا، موجدار و دندانه دار است. پشت برگ هاي آن كمي كركدار و ميوه آن بالدار، چوب آن سخت و سرخ كم رنگ مايل به شكري مي باشد.
 
بنه
درختي پهن برگ و خزان كننده با ارتفاع بيش از 20 متر كه به طور وسيع از آفريقاي شمالي تا آسياي مركزي در استپ ها و حاشيه بيابانها تا 2000 متر از سطح دريا وجود دارد. در توده هاي باز و در بيشتر رويشگاههاي مطلوب مي رويد و با درختان مديترانه اي مثل بلوط يافت شده است. اين درخت معمولا اولين درختي است كه وقتي از بيابان خارج مي شويم با آن روبرو مي شويم. در خاكهاي رسي و آبرفتي و گاهي در خاكهاي آهكي در مناطق شبه حاره ای یا اقلیم مدیترانه ای با بارندگی 250-155 میلیمتر می روید. در برابر سرمای زمستان و گرما و خشکی مقاومت می کند.  درختي كند رشد است و تقريبا هر سال با 8000 بذر خشك در هر كيلوگرم بذر مي دهد.  بذور باید از گوشت میوه با 16 ساعت خیساندن در آبی که 5-4 گرم قلیاب در هر  لیتر آن اضافه شده است جدا شود. بذور را به سطحی می مالند تا گوشت میوه جدا شود و سپس فوراٌ می کارند تا خشک کرده و انبار می کنند. البته خوب در  انبار نمي ماند و قوه ناميه پاييني دارد. چوب آن به عنوان سوخت مصرف مي شود و پسته هاي ريز آن تنها توسط افراد محلي خورده مي شود. گاهي از اين درخت به عنوان پايه استفاده شده و پسته تجاري بر روي آن پيوند زده مي شود. گونه هاي ديگري از پسته در حاشيه بيابانها يافت مي شود كه در عرصه هايي به غايت خشك كاشته مي شود.
 
سياه تنگرس
دامنه انتشار اين گونه وسيع و در نواحي استپي و ارتفاعات نيمه خشك و خشك كشور بصورت طبيعي وجود دارد. پراكنش این گونه از ارتفاعات 600 متر تا 2000 متري از سطح دريا ديده ميشود. بادامچه درختچه ايست خزان كننده كه از گونه هاي شاخص جنگلها و رويشگاههاي ايران - توراني مي باشد و از خصوصيات بارز اين گونه خزان در دو نوبت تابستان به علت گرما و زمستان به علت سرما مي باشد. به همين علت مقاومتش نسبت به خشكي بالا است بطوري كه در بارندگي هاي كمتر از يكصد ميليمتر بصور ت ديم مي توان كشت نمود. در اكثر خاك ها حتي مناطق سنگلاخي رشد مي كند ولي خاك هاي سبك و متوسط را بهتر مي پسندد.
 
- شن
شن (پلاخور) درختچه ای است خاردار که مخصوص مناطق خشک و نیمه خشک و استپی می باشد. این درختچه بین 1700 تا 2200 متری از سطح دریا می روید دارای خارهای منشعب و سخت بوده، گونه شن گونه ای درختچه ای، نورپسند و مقاوم به خشکی جزء گونه های پیشگام محسوب می گردد. این گونه ارزش تجاری نداشته و تنها ارزش زیست محیطی دارد. شن نیاز آبی کمی دارند و پس از استقرار با حداقل میزان آبی سازگاری دارد. لذا در مناطق خشک و نیمه خشک بیشتر به کاشت آنها به صورت بذر اقدام می کنند.
 
ارس
گياه ارس، از معدود سوزني برگان با ارزش ايراني است و رويشگاههاي طبيعي آن مناطق وسيعي از كشور را پوشش كرده است. شمال، جنوب، شرق، غرب و حتي نواحي مركزي مجاور به كوير ايران، بر قدمت ديرينه اين گونه گواهي مي دهد. سرده ارس بنا به منابع موجود با دارا بودن 5 (دکتر اسدی) الی 6 (دکتر ثابتی) گونه متنوع ترین جنس سوزنی برگ در ایران است. معروفترین گونه  ارس (دکتر اسدی( است که بعد از بنه متنوعترین جنس سوزنی برگ در ایران است.  از اين جهت در طول سالهاي 1372 الي 1377 مطالعات اكولوژي آن در 17 استان ايران انجام شد. اين مطالعات نشان داد كه در برخي نقاط تجديد حيات اين گونه متوقف و در بسياري نقاط نيز به كندي انجام مي شود. اين گياه، از جنبه هاي مختلف صنعتي، حفاظتي و حمايتي بسيار با ارزش است.
اين درختان چنان مقاوم هستند كه به ندرت پايه اي مي توان يافت كه به دليل ضعف فيزيولوژيك و يا آفت زدگي خشكيده باشد. اغلب پايه هاي اين درختان در حال حاضر در سخت ترين شرايط زيستي، براي حفظ آنچه از بقاء و موجوديتشان باقي مانده تلاش مي كنند. در شرايط زيستي بسيار فقيرانه از جمله در بسترهاي به طور كامل صخره اي و سنگ ريزه اي در حالي كه پوشش رويي خاك فرسايش يافته، اين درختان موجوديت خود را به هر صورت ممكن از جمله با تغييرات مورفولوژيك حفظ كرده اند.
 
بادام آمارا
بادام درختی است اوتوسترپلیت یا خود عقیم بدین معنی که نمی تواند خودش را تلقیح نماید و یا از واریته خودش تلقیح شود و حتماً باید از واریته های دیگر تلقیح گردد. درخت بادام دارای گلهای سفید و گلی یا تقریباً قرمز می باشد.
 هر گل شامل 5 كاسبرگ و 5 گلبرگ و بين 20 تا 30 پرچم است . تخمدان آن يك برچه اي محتواي 2 تخمك و ميوه آن شفت به رنگ سبز پوشيده از كركهاي فراوان است . معمولاً در داخل آن منحصراً يك دانه وجود دارد ، زيرا يكي از 2 تخمدان معمولا به رشد خود ادامه نميدهد ولي بعضي مواقع هر دو تخمك نمو حاصل كرده و 2 دانه مغز در داخل ميوه بوجود مي آورد . گلهاي بادام در بهار زودتر از ساير درختان بغير از فندق باز مي شود . زمان بازشدن گلها بستگي به شرايط آب و هوايي منطقه داشته و از اواسط ديماه تا اواخر اسفند ماه نوسان دارد ، بهمين دليل اغلب از يخبندان و سرماي نابهنگام بهاره آسيب مي بيند ، گل بادام روي شاخه هاي يك ساله اش بصورت انفرادي ظاهر مي گردد ، گرده بادام چسبناك بوده و تنها بوسيله زنبور عسل و ساير حشرات انتقال مي يابد. شاخه هاي يك ساله بادام به رنگ سبز روشن و قابل ارتجاع با برگهاي دراز و كشيده و نوك تيز و دندانه دار ديده مي شود. برگهاي يك ساله آن داراي رنگ سبز روشن بوده كه در آخر فصل برنگ خاكستري در مي آيد . ميوه بادام بين 130 تا 140 روز پس از گل دهي مي رسد ، ميوه يا بادام ، بيضي مورب ، كم و بيش كشيده بطول 3 الي 5 سانتيمتر ، فشرده ، كمي نوك تيز و مخملي و هسته آن سوراخدار و ناوي است . برون بر ميوه كه همان پوست اول است پيش از رسيدن سبز و متراكم مي باشد كه در اواخر خشك و سخت شده و خود بخود از پوست دوم يا ميانبر جدا مي گردد ، ميانبر يا پوست دوم بسيار محكم و گندمي بوده و بر حسب ارقام مختلف ، صيقلي يا ناصاف مي باشد كه كار نگهداري دائمي مغز را بعهده دارد كه براي استفاده از درونبر و مغز بايد آنرا شكست . درونبر يا پوست سوم كه بسيار نازك و لطيف و قهوه اي رنگ به سختي به مغز چسبيده و نوعاً آن را از از مغز جدا نمي كنند ، داخل اين پوست مغز بادام وجود دارد كه از مواد نشاسته و گلوتن تشكيل يافته و رنگ آن سفيد و طعمش شيرين يا تلخ است.
بادام درختي است با ريشه قائم ، قوي و نفوذ كننده در عمق خاك كه تا عمق 2 تا 3 متر در خاك نفوذ مي نمايد . بادا م درختي است مقاوم به خشكي كه در مناطق نيمه خشك و خشك و خاكهاي فقير ، آهكي و سنگلاخي، بصورت ديم يا با مقدار كم آب آبياري ، قابل كشت مي باشد .
ارتفا ع درخت بادام بين 6 تا 8 متر متغير بوده ، تنه آن در جواني صاف و به مرور شكافها و تركهايي در روي آن مشاهده مي شود . دير زيستي درخت بادام 50 سال و عمر مفيد آن 25 سال و بازدهي آن از 4 الي 5 سالگي شروع مي گردد .
كليه بادامهايي كه در ايران مي رويند اعم از جنگلي و غير جنگلي در سه گروه انشعابات خاردار ، انشعابات كم و بيش خاردار و انشعابات بي خار قرار دارند كه گونه بادام معمولي يا باغي از گروه سوم مي باشد.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
انواع درختچه ها و پيچ هاي زينتي مقاوم يا نسبتا مقاوم به خشكي مناسب فضاي سبز شهراصفهان با رعايت محدوديت هاي شوري خاك و آب هر منطقه
 
ردیف نام درختچه و پیچ    ردیف نام درختچه و پیچ 
1 توری   16 سه رنگ
2 بودلیا ( دم موش)   17 طاووسی
3 ختمی درختی   18 اسپیره
4 انار گل   19 خرزهره ( در شیب های رو به آفتاب یا پرچین)
5 پیراکانتا   20 بداغ
6 شیرخشت   21 ابریشم مصری
7 گل محمدی   22 آقطی
8 زرشک قرمز   23 مریم درختی
9 زرشک سبز   24 آبشار طلایی
10 ماهونیا   25 پیچ برفی
11 به ژاپنی   26 نسترن کوهی
12 درختچه پر   27 ذغال اخته
13 سماق بومی   28 کلماتیس
14 سماق آمریکایی   29 شاه پسند درختی
15 پنج انگشت ( وتیکس)      
 
 

 
گلها و گیاهان زینتی مقاوم یا نسبتاً مقاوم به خشکی مناسب فضای سبز شهر اصفهان
ردیف نام درخت   ردیف نام درخت
1 انواع بومادران   22 پنی سیتوم
2 رعنا زیبا   23 میخک باغی
3 گازانیا   24 استکانی
4  لیمونیوم (استاتیس)   25 آرتمیزیا
5 کروپسیس   26 لاله واژگون
6 داوودی   27 انواع آلبوم زینتی
7 سلوی دائمی   28 زنبق گل درشت و زنبق پروانه
8 ریحان زینتی   29 گل سریش
9 مغربی   30 آلاله
10 ختمی دائمی   31 آنمون
11 ملیت ( ارزن زینتی)   32 لاله زاگرس
12 بابونه   33 پرووسکیا
13 مخلصه   34 گل ماهور
14 لاواندولا   35 شقایق
15 رزماری   36 ارتیشو
16 سانتولینا   37 تاناستوم
17 نپنتا ( علف گربه)   38 اتریپلکس
18 توکوریوم   39 فرانکنیا
19 آویشن   40 ناز آفتابی
20 آلیسوم ( مروارید عسلی)   41 Lastis sp
21 آنواع آلیسوم – ساکستیل- آلیسوم مونتائوم   42 Consoil da
 
 
بازدید : 2707 7 مرداد 1394 ساعت 10:26 ق.ظ
 
درحال بارگزاری
درحال بارگزاری